Kościół św. Andrzeja w Krakowie

Kościół św. Andrzeja (fot. Polar, Wikipedia)

Kościół św. Andrzeja to jeden z najstarszych kościołów zachowanych na starym mieście w Krakowie. Kościół zachował też swój pierwotny charakter romański, w przeciwieństwie do większości przebudowanych pod wpływem kolejnych stylów architektonicznych. Kościół mieści się na ulicy Grodzkiej (56) prowadzącej z krakowskiego rynku na Wawel. Już z daleka widać dwie strzeliste wieże, pełniące niegdyś funkcje obronne, zresztą jak cały kościół, który w dawnych czasach bronił osady Okół. Do kościoła przylega budynek klasztoru klarysek, w którym przechowywane są cenne zabytki.

Zwiedzanie kościoła

Jak wspominaliśmy kościół zachowała swoją pierwotną, romańską architekturę. To dość nieczęsty przypadek, by w Polsce, można było zobaczyć ten rodzaj architektury z XI wieku. Dodatkowo kościół pełnił funkcje obronne. Surowe mury wykonane z wapienia i piaskowca powodują, że budowla ze swoimi przypomina zamek. Do dziś w murach kościoła można zobaczyć dawne otwory strzelnicze. Kościół nie zachwyca z zewnątrz bogatą ornamentyką czy zdobieniami, ale i tak robi niesamowite wrażenie.

Wnętrze kościoła św. Andrzeja w Krakowie

Wnętrze kościoła św. Andrzeja (fot. Zygmunt Put, Wikipedia)

O ile zewnętrzna bryła jest romańska to wnętrze kościoła św. Andrzeja jest już praktycznie w całości barokowe. Zachowały się co prawda ślady XII wiecznych malowideł, ale nie mają one większego wpływu na charakter wnętrza. Bogate zdobienia, polichromia w kopule kościoła, obrazy oraz ołtarz z tabernakulum są już dziełem barokowych mistrzów. W prezbiterium znajdziemy też XVIII wieczne organy. Niestety wszystkie te rzeczy można obejrzeć jedynie przez kratę, gdyż zakon klarysek, z uwagi na swoje reguły, praktycznie nie pozwala go zwiedzać.

Cytaty

Może to dobrze bo cytując za Stefanem Świszczowskim, który robił opracowanie naukowe na temat kościoła dowiadujemy się

„Najbardziej jednak zniekształcała kościół ściana, stojąca na środku sklepienia zakrystii, wysoka około 6 m, zasłaniająca romański i ryz arkadowy na ścianie prezbiterium i transeptu i powodująca przykrą asymetrię fasady wschodniej. Niefortunny ten pomysł jakiegoś barokowego architekta spowodował przez założenie potężnych łuków, na których wzniesiono mury, katastrofę budowlaną, mianowicie odchylenie od pionu ściany zakrystii, czemu zapobieżono przez wymianę dwu skarp i pogrubienie całej ściany podłużnej.”

„Jedyny romański w Krakowie kościół, pokryty resztami tynku z końca XIX w. z asymetrycznym dachem i licznymi przybudówkami sprawiał wrażenie budowli bezstylowej. W wyniku rozbudowy i przeróbek romańszczyzna została zupełnie niemal zasłonięta.”

Klasztor klarysek przy kościele św. Andrzeja

Klasztor klarysek (fot. Anna Saini, Wikipedia)

Kościół został przekazany zakonowi klarysek (jest to najstarszy zakon żeński w Polsce) w 1318 roku. Mieszkają one w przylegającym do kościoła klasztorze, którego skarbiec przechowuje bardzo cenne zabytki. W jego zbiorach znajdują się figurki jasełkowe z XIV wieku (najstarsze w europie), mozaikowy obraz Matki Bożej z XIII wieku czy pochodzące również z XIII wieku relikwiarze.

Nieścisłości historyczne

Warto przy okazji nadmienić, że istnieją dwie wersje ufundowania kościoła św. Andrzeja. Pierwsza z nich, powszechniejsza, przypisuje ten fakt Sieciechowi, który pełnił funkcję zarządcy dworu królewskiego w latach 1 080 – 1 100. Druga z nich przypisuje to Władysławowi Hermanowi, który dopiero później darował to prawo Sieciechowi.

Niezależnie od fundatora, kościół powstał w latach 1 079 – 1086 pod wezwaniem św. Idziego i św. Andrzeja. Mieścił się w osadzie Okół, która leżała między starym miastem Krakowa a Wawelem, dopiero później została włączona do Krakowa. Osada ta odegrała pewną rolę w wojnie z Tatrami w 1241 roku (kościół pełnił tu rolę twierdzy) oraz w wojnach z Konradem Mazowieckim. Na początku XIV wieku kościół przechodzi w ręce klarysek (źródła podają daty 1316, 1318, 1320).

[wp_ad_camp_6]