Historia KrakowaKraków i jego historia jest nieodłącznie związana z rozwojem i historią Państwa Polskiego. Praktycznie od początków państwowości polskiej Kraków miał duży wpływ na to co działo się w naszych granicach. Najbardziej wymownym znakiem tego jest przeniesienie w 1038 roku, przez Kazimierza Odnowiciela, stolicy Polski z Gniezna właśnie do Krakowa. Zresztą Kraków był później stolicą Polski przez ponad 700 lat. Jednak historia Krakowa sięga czasów znacznie odleglejszych niż początki formowania się Państwa Polskiego.

Początki

Pierwsze ślady z epoki kamiennej znalezione na wzgórzu wawelskim pochodziły sprzed 50 tys. lat p.n.e. Jak widać rzeka Wisła i okoliczne wzgórze było dobrym miejsce do osiedlania się. Znaczenie Krakowa wzrastało wraz z rozwojem Państwa Wiślan w IX wieku. Nie ma jednoznacznych dowodów, czy Kraków czy Wiślica, były stolicą tego państwa choć wiele wskazuje, że to pierwsze. Jednak to Czesi, którzy zajęli te ziemie w latach 973 – 989 zbudowali tutaj prastary kościółek zwany obecnie rotundą Feliksa i Adaukta.

X – XIV wiek – za Piastów

To jednak dynastia Piastów sprawiła, że Kraków z ważnego miasta w Polsce stał się znanym ośrodkiem w europie. W 1000 roku, za czasów panowania Bolesława Chrobrego ustanowiono polską metropolię kościelną w Gnieźnie, oraz biskupstwo w Krakowie, Kołobrzegu i Wrocławiu. Niedługo później rozpoczęto budowę Katedry na Wawelu (tutaj w czasach późniejszych koronowani i chowani byli królowie Polski). W 1039 roku po powrocie z wygnania Kazimierz Odnowiciel przeniósł do Krakowa stolicę Polski, odtąd mieścił się tu główny ośrodek administracyjny. Warto odnotować też wybudowanie w 1086 roku Kościoła św. Andrzeja (istnieje do dziś) jednego z pierwszych w Polsce kościołów romańskich.

Rok 1241 nie zapisał się dobrze w historii Krakowa, w tym czasie miał miejsce atak Tatarów na Polskę. Mimo obrony miasto zostało zdobyte i praktycznie całkowicie zniszczone podczas szturmu i późniejszych grabieży. Jednak XIII wiek to również uzyskanie praw miejskich przez Kraków, stało się to w 1257 roku (dość późno jak na tak znaczące miasto). Natomiast w 1290 roku rozpoczyna się budowa najbardziej znanego obecnie zabytku – Kościoła Mariackiego.

Panowanie Kazimierza Wielkiego (1333 – 70) to czas dynamicznego rozwoju i rozbudowy Krakowa. 1335 roku zostaje założone miasto Kazimierz, później włączone do Krakowa jako jego dzielnica. Następuje też znacząca rozbudowa Zamku na Wawelu, fortyfikacji miejskich, miasto zyskuje też brukowane ulice oraz wodociągi. Jednak najważniejszym wydarzeniem było założenie w 1364 roku Akademii Krakowskiej – pierwszej w Polsce uczelni wyższej, później przekształconego w Uniwersytet Jagieloński.

XIV – XVI wiek – za Jagiellonów

Panowanie dynastii Jagiellonów, które rozpoczyna się w 1386 roku to również dobre czasy w historii Krakowa. W XIV wieku Kraków rozwijał się przede wszystkim dzięki kupcom i rzemieślnikom (liczył sobie 60 cechów). W 1430 roku Kraków przystąpił do Ligi Hanzeatyckiej, co poprawiło stosunki handlowe w europie. Pod koniec XV wieku zbudowano Barbakan i połączono go z bramą Floriańską wzmacniając tym samym fortyfikacje obronne (na tamte lata do Krakowa prowadziło 28 bram). W 1520 roku Wawel zyskał dzwon ufundowany przez Zygmunta Starego a w latach 1556 – 60 wybudowano na Rynku Głównym Sukiennice.

Paradoksalnie Unia Polsko – Litewska przyczyniła się do spadku znaczenia Krakowa. Warszawa, która leżała bliżej Litwy zaczęła zyskiwać na znaczeniu, stawała się centrum administracyjnym kraju. 1569 roku zostaje do Warszawy przeniesiony sejm a w 1596 roku Zygmunt III Waza przenosi rezydencję i stolicę do Warszawy. Nie bez znaczenia był fakt, że w 1572 roku umiera ostatni z Jagiellonów a Henryk Walezy jest pierwszym królem wybieranym przez szlachtę w 1574 roku nastąpił w Polsce koniec dziedziczenia tronu. Jakie konsekwencje dla przyszłości polski niesie wzrost znaczenia szlachty nie trzeba nikomu przypominać.

XVII wiek – spadek znaczenia

To co zaczęło się pod koniec XVI wieku ma swój dalszy ciąg w XVII. Kraków dalej traci na znaczeniu. Przyczyniły się do tego dwa kataklizmy, w latach 1651 – 52 epidemia dżumy, która pochłania blisko 20 tys. ludzi oraz powódź w lipcu 1652. Upadku Krakowa dopełnił w 1655 roku potop szwedzki, miasto zostało zniszczone, obrabowany został skarbiec królewski i zabytki starego miasta. Potężne niegdyś miasto stało się prowincjonalnym ośrodkiem handlu i rzemiosła.

XVIII – XIX wiek – pod rozbiorami

W 1734 roku odbywa się na Wawelu ostatnia koronacja króla Augusta III Sasa. Z tym królem kończy się ponad 700-letnia historia Krakowa związana z koronacjami najważniejszych osób w Państwie. Blisko 40 lat po tym wydarzeniu dochodzi do I Rozbioru Polski (1772 rok) a w 1795 roku do III, w wyniku którego Kraków wchodzi w skład zaboru austriackiego. W 1800 roku do Krakowa, decyzją Austriaków, zostaje włączony Kazimierz.

W wyniku wojen prowadzonych przez Napoleona i traktatu pokojowego zawartego z cesarzem Rosji w 1807 roku utworzono Księstwo Warszawskie (namiastka państwa polskiego). W 1809 roku w wyniku wojny polsko – austriackiej wojska wyzwoliły Galicję spod okupacji austriackiej i włączyły Kraków do Księstwa. Niestety w 1812 roku po klęsce Napoleona do Księstwa wkroczyły wojska rosyjskie praktycznie kończąc istnienie jakiejkolwiek odrębności.

Natomiast Kongres Wiedeński w 1815 roku powołał do istnienia Wolne Miasto Kraków posiadające własny zarząd wewnętrzny. Autonomia miasta została mocno ograniczona po powstaniu listopadowym w 1830 roku a po powstaniu krakowskim 1846 roku zostało ono z powrotem włączone do Austrii. Na domiar złego w 1850 roku wybucha pożar, który niszczy historyczne centrum miasta.

II połowa XIX wieku to wzrost autonomii Galicji a wraz z nią Krakowa. Na Uniwersytecie Jagielońskim zaczęto wykładać w języku polskim. Pojawia się wielu artystów z pozostałych zaborów, rozkwita sztuka. W tym samym czasie Austriacy rozbudowują umocnienia (Twierdza Kraków), które miały chronić przed atakiem Rosjan.

XX – Wojny Światowe

W 1914 roku wybuchła I Wojna Światowa, w której uczestniczyli wszyscy zaborcy terytoriów Polski, z jednej strony Prusy z Austro-Węgrami z drugiej Rosja. Oczywiście nie były do wszystkie strony konfliktu jednak uwikłanie w wojnę naszych zaborców miało duże znaczenie dla odzyskania przez Polskę niepodległości. Pod koniec wojny w 1917 roku wybuchła też w Rosji rewolucja. W wyniku zakończenia wojny w 1918 roku, powstało wiele nowych organizmów Państwowych a Polska odzyskała niepodległość po 123 latach zaborów.

Po zakończeniu I Wojny, Kraków ponownie stał się jednym z ważniejszych miast w Polsce. Rozwijał się przemysł, kwitło życie kulturalne a miasto stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym. Jednak radość z niepodległości nie trwała długo w 1939 roku po ataku nazistowskich Niemiec na Polskę, Kraków został stolicą Generalnej Guberni. Były to polskie ziemie, które nie zostały włączone do Rzeszy.

W Krakowie utworzono getto żydowskie w dzielnicy Podgórze, z którego Żydzi byli transportowani do Oświęcimia. W dzielnicy Płaszów powstał obóz pracy przymusowej. Niemcy walczyli też z polską inteligencją, wielu profesorów Uniwersytetu Jagielońskiego zostało przewiezionych do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Pod koniec wojny Niemcy próbowali zatrzeć ślady swojej działalności wysadzając komory gazowe w Oświęcimiu i niszcząc Kraków. Uniemożliwiło to wejście Armii Czerwonej w 1945 roku, dzięki czemu Kraków przetrwał wojnę w stanie prawi nietkniętym. Choć dzisiejsi historycy uważają to raczej za zbieg okoliczności niż celowe działanie.

Współcześnie

Po II Wojnie Światowej, Kraków przez krótki czas odgrywał rolę najważniejszego miasta w kraju (Warszawa była całkowicie zniszczona). Po sfałszowaniu wyborów do władzy doszli komuniści, którzy chcieli zniszczyć elity kulturalne i inteligenckie Krakowa. W latach 1947 – 49 wybudowano Hutę im. Lenina, a dalej miasto Nowa Huta, którą w 1951 włączono do Krakowa. Wmieście wielokrotnie (1946, 1968, 1977) odbywały się protesty studentów krakowskich uczelni przeciwko komunizmowi. Tutaj powstał też Studencki Komitet Solidarności.

Dzisiejszy Kraków jest jednym z najważniejszych miast w Polsce. Zrównoważono tutaj rozwój miasta w dziedzinie kultury i sztuki wraz z tradycją historyczną. Może trochę za dużo w Krakowie komercji, ale chyba żadne znane miasto nie do końca może sobie z tym poradzić. Odwiedzając Kraków można zwiedzić historyczne centrum, liczne wystawy, galerie czy muzea. Miasto jest też organizatorem wielu nowoczesnych targów czy imprez. Odbywają się tutaj liczne koncerty, zarówno te masowe jak i dla wąskie grupy miłośników. Ukoronowaniem tego może być tytuł nadany Krakowowi w 2010 roku – Europejska Stolica Kultury.